De Plechtige Communie

(Bijna) vergeten rituelen en gebruiken – De Plechtige Communie, wat was dat eigenlijk?

Sinds ± 1965 wordt het Sacrament van het Vormsel gevierd samen met de Hernieuwing der Doopbeloften. Daarvoor was dat anders. De ouderen onder ons kunnen zich ongetwijfeld nog goed herinneren dat deze Hernieuwing der Doopbeloften als afzonderlijk feest werd gevierd. Men noemde dat eertijds de Plechtige Communie, welke meestal plaatsvond in het laatste jaar van de basisschool. Het Vormsel werd steeds door de bisschop toegediend om de 2 jaren aan de kinderen van de 5e en 6e klas (ofwel groep 7 en 8).
Hierna een beschrijving van de Plechtige Communie in 1944 door Jan van Erp, die zelf in 1954 in Nijmegen de Plechtige Communie deed.

Dit is een foto van de jongens en meisjes (leeftijd ca. 12 jaar) die in 1944 de Plechtige Communie deden. De foto is genomen in de tuin van het voormalige klooster (nu Verzorgingscentrum St. Barbara). Op de achtergrond is links nog het knekelhuisje op het kerkhof zichtbaar.

  • 1. Toon van Doornik
  • 2. Hentje Verbruggen
  • 3. Frans van Kruijsbergen
  • 4. Leo van Teeffelen/Jan van Teeffelen
  • 5. Thé van Leur
  • 6. Corrie Auwens
  • 7. Antje van Hoften
  • 8. Dien Cruijsen
  • 9. Dien van Oort
  • 100 .Cees Weijn
  • 11. Piet Cruijsen
  • 12.Harry van Rossum
  • 13. Jan van Welie (Gzn)
  • 14. Henk de Rijk
  • 15. Antoon Jansen
  • 16. Thé Nijtmans
  • 17. Jan van Dinter
  • 18. … van den Bos/Piet van Wezel

De Plechtige Communie was een soort herhaling van de Eerste Communie die men rond de zevende verjaardag deed. Bij de Plechtige Communie ging men er van uit dat de kinderen inmiddels voldoende begrip hadden van de betekenis van de communie. 
Tegelijkertijd vond dan ook de Hernieuwing van de Doopbeloften plaats, die bij de toediening van het doopsel namens hen door peter en meter gedaan waren.
De jongens werden bij het in- en uitgaan van de kerk begeleid door een viertal bruidjes. Tijdens de plechtigheid zaten deze bruidjes aan de beide uiteinden van de banken waar de communicanten zaten.

Jan van Erp vertelt hierover:
“Ik deed de Plechtige Communie in1954. Twee keer per week kregen we godsdienstles van Pastoor van den Hurk. Daarnaast moesten we thuis de catechismus leren. Enkele weken voor de communie kregen we daar schriftelijk proefwerk over. Dit duurde een paar uren want het waren ongeveer 100 vragen. Het maakte niet uit wat voor punt je had, een kerkboek kreeg je altijd. Maar als je het heel erg goed gedaan had kreeg je er als ereprijs nog een extra kerkboekje bij. Bovendien mocht je dan op de dag zelf vooraan in de rij lopen én vooraan in de kerk zitten.

Verder moesten de communicanten zelf de Latijnse mis zingen. De jongens kregen zangles van Meester Vermeulen en de meisjes van Zuster Constantia. De laatste weken werd er gezamenlijk geoefend; dit was op de meisjesschool of in de kerk. Op de dag van de Plechtige Communie liepen de jongens rechts en de meisjes links, met een kaars in de hand naar voren. De jongens zaten altijd rechts en de meisjes altijd links. Na afloop was er thuis een feestje met koffie en gebak. ‘s Avonds om 6 uur moest iedereen weer in de kerk zijn voor het Lof.

Ook was het gebruikelijk, net als bij de 1e Communie en bij Begrafenissen, om Herinneringsprentjes te laten drukken zodat de kinderen ook op latere leeftijd nog een tastbare herinnering aan hun Plechtige Communie zouden hebben.

Hieronder de afbeelding van een herinneringsprentje van de Plechtige Communie van 1953 te Sint Anthonis.

Plechtige Communie